Wijkgemeente Martinikerk

Geschiedenis kerk

Als  wijkgemeente zijn we bijzonder blij dat we nog steeds gebruik kunnen maken van de oude martinikerk, midden in de stad. De Martinitoren of in de volksmond d’Olle Grieze’ is een herkenningspunt voor alle Groningers en al van ver al zichtbaar. Bovendien is de kerk een gebouw met een lange en rijke geschiedenis, een gebouw waar mensen al eeuwen samen komen om God en elkaar te ontmoeten.

Bouwgeschiedenis — Klik op de foto’s voor een grotere versie
Al in 800 na Christus werd er een houten kerkje (6 x 13 meter) op de plaats van de huidige martinikerk gebouwd.
De tweede grotere kerk (waarschijnlijk in de 10de eeuw) had een fundering van zwerfkeien en was opgetrokken uit tufsteen.

Aan het begin van de 13e eeuw wordt de tufstenen kerk vervangen door een bakstenen kruiskerk in romano-gotische bouwstijl. De bakstenen kerk, was een stuk groter dan haar voorgangers, de bakstenen kon men immers zelf produceren, in tegenstelling tot natuursteen. Er werden nieuwe technieken toegepast, de gemetselde gewelven, waarmee men grote overspanningen kon maken.
Van de 13e eeuwse kerk zijn nog steeds elementen in de martinikerk terug te vinden, zoals de meloenvormige koepelgewelven (in middenschip en dwarsschip van de kerk) met sierribben. Ook zijn in de huidige kerk de typisch gotisch Romaanse schilderingen te zien, herkenbaar aan de vrolijke kleuren en decoratieve motieven.

In de 15e eeuw werd de kerk vergroot, de stad groeide, als enige grote stad in het noorden van Nederland, uit tot een welvarend handelscentrum. Dit samen met een grote portie stedelijke trots, leidde tot het plan de kerk te vergroten en veranderen.
Door de ontwikkeling en kennis van techniek kon men de zware muren met kleine ronden de ramen vervangen door lichtere wanden met grote vensters. Door het toepassen kruisribgewelf en de steunberen hoeven niet langer, de gehele muren de krachten uit het gewelf op te vangen, maar wordt de druk afgeleid naar kolommen. Door deze bouwmethode, kunnen grote ramen gemaakt worden.
Zo werd rond 1410  het koor vergroot; waarbij het hoogkoor nu 24 meter lang en 9 meter breed wordt, de hoogte van het koor (tot de gewelven) bedraagt maar liefst 25 meter.

Opvallend en weinig voorkomend in Nederlandse kerken, is het 6-hoekig koor met 3 etages. Waarbij het koor wordt afgesloten door een pijler i.p.v. een venster. Het gewelf wordt gedragen door 13 ronde kolommen, wat een symbolische verwijzing is naar Christus en zijn 12 discipelen.
Christus wordt in het koor centraal gesteld; op de sluitsteen in het koor, staat Christus afgebeeld en vlak hierboven, in de houten kap bevindt zich hier de constructieve spil van het koor waar de krachten worden verzameld in de ‘koningsstijl’.Nadat het nieuwe koor gebouwd was, werd er begonnen met het schip, dat werd omgebouwd tot hallenkerk. Hierbij werden de twee zijbeuken vervangen door even brede en hoge beuken als het middenschip met laatgotische kruisgewelven.

Voor meer informatie
Regelmatig zijn er rondleidingen in de kerk, voor data kunt u op de site van de stichting Martinikerk kijken.

Boeken:

  • De Martini kerk en toren in hartje stad van E.O. van der Werff 1991
  • Martini kerk en toren Drs, E.O. van der Werff. 2003